گسترش استفاده از رویههای کولبری و ملوانی برای واردات برخی کالاها، به یکی از راهکارهای سیاستگذار در مواجهه با محدودیتهای لجستیکی و تجاری کشور تبدیل شده است؛ اقدامی که به اعتقاد کارشناسان، تنها راهکاری موقت برای مدیریت بحرانهای فعلی تجارت خارجی محسوب میشود.
بر اساس گزارش منتشرشده، همزمان با تشدید محدودیتها در بنادر جنوبی و افزایش مشکلات حملونقل دریایی، سازمان توسعه تجارت ایران اصلاحاتی را در ضوابط کولبری و ملوانی اعمال کرده است. در همین راستا، مصوبات جدید قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی کولبری و ملوانی برای واردات برخی کالاها ابلاغ شده است.
طبق این ابلاغیه، واردات لوازم خانگی شامل یخچال، یخچالفریزر، ماشین لباسشویی و ظرفشویی از طریق رویههای کولبری و ملوانی از ابتدای تیرماه ممنوع خواهد شد. در مقابل، برخی محصولات پتروشیمی و فولادی که بازار داخلی با کمبود آنها مواجه است، به فهرست کالاهای مجاز این رویهها اضافه شدهاند.
کارشناسان معتقدند این تصمیمها با هدف تأمین کوتاهمدت نیاز صنایع و بازار داخلی اتخاذ شده، اما نمیتواند جایگزین ظرفیت گسترده تجارت دریایی کشور شود.
آمارهای تجاری نشان میدهد بیش از نیمی از تجارت خارجی ایران از طریق خلیج فارس، دریای عمان و چابهار انجام میشود و سهم این مناطق از تجارت وزنی کشور به بیش از ۶۵ درصد میرسد؛ موضوعی که اهمیت بنادر جنوبی در تأمین کالاهای اساسی و مواد اولیه تولید را نشان میدهد.
فعالان اقتصادی هشدار میدهند که تداوم اختلال در بنادر جنوبی میتواند زنجیره تأمین و فعالیت واحدهای تولیدی را با مشکلات جدی مواجه کند و راهکارهایی مانند کولبری یا ملوانی توان جبران این حجم از تجارت را ندارند.
محمدرضا مودودی، رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت ایران، نیز با انتقاد از استفاده گسترده از رویههای غیرمتعارف تجاری، تأکید کرد که تجارت خارجی باید بر پایه استانداردهای بینالمللی و با نگاه راهبردی مدیریت شود.
وی همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت سایر مرزهای کشور، توسعه زیرساختهای لجستیکی و اصلاح ساختار مدیریتی تجارت خارجی تأکید کرد و گفت: در شرایط کنونی، هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر و کاهش بوروکراسی میتواند نقش مهمی در تسهیل تجارت و کاهش فشار بر اقتصاد کشور ایفا کند.
