تابآوری تولیدکنندگان آلومینیوم در شرایط تنش نظامی منطقهای مورد بررسی قرار گرفته است؛ شرایطی که طی آن، همزمان با افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی و درگیریهای نظامی در منطقه، بازار جهانی فلزات پایه نیز با نوسانات قابل توجهی مواجه شده است. در این میان، صنعت آلومینیوم بهعنوان یکی از صنایع انرژیبر و وابسته به زنجیره تأمین بینالمللی، بیش از بسیاری از بخشهای دیگر تحت تأثیر این تحولات قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، افزایش قیمت انرژی در بازارهای جهانی و همچنین اختلال در بخشی از ظرفیت تولید در منطقه خلیج فارس، از مهمترین عوامل اثرگذار بر رشد قیمت آلومینیوم در هفتههای اخیر عنوان شده است. این موضوع در شرایطی رخ داده که برخی از بزرگترین تولیدکنندگان آلومینیوم در منطقه، بهدلیل آسیبهای ناشی از تنشهای نظامی، با کاهش یا توقف موقت تولید مواجه شدهاند و این مسئله بر عرضه جهانی این فلز تأثیر مستقیم گذاشته است.
در سطح منطقهای، بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید آلومینیوم در کشورهای حاشیه خلیج فارس قرار دارد و همین موضوع باعث شده است هرگونه اختلال در این کشورها، به سرعت در بازارهای جهانی منعکس شود. کارشناسان معتقدند که این وضعیت، یکی از دلایل اصلی افزایش بهای جهانی آلومینیوم در ماههای اخیر بوده است.
در داخل کشور نیز صنعت آلومینیوم ایران، بهطور غیرمستقیم تحت تأثیر این شرایط قرار گرفته است. این صنعت به دلیل وابستگی قابل توجه به منابع انرژی داخلی و همچنین نیاز به واردات بخشی از مواد اولیه همچون بوکسیت و آلومینا، در برابر هرگونه اختلال در تجارت خارجی و حملونقل دریایی حساس است. با این حال، تولیدکنندگان داخلی اعلام کردهاند که با تکیه بر ذخایر انباشته مواد اولیه، توانستهاند تداوم نسبی تولید را حفظ کنند و از توقف کامل خطوط تولید جلوگیری شود.
در همین راستا، فعالان صنعت آلومینیوم تأکید دارند که تداوم تولید در ماههای آینده به میزان قابل توجهی به ثبات در تأمین انرژی، بهبود روند واردات و کاهش موانع تجاری وابسته است. به اعتقاد آنان، هرگونه اختلال در این حوزهها میتواند به سرعت بر کل زنجیره تولید اثرگذار باشد و سطح تولید را کاهش دهد.
از سوی دیگر، واحدهای پاییندستی صنعت آلومینیوم نیز از جمله بخشهایی هستند که در این دوره با آسیبپذیری بیشتری مواجه شدهاند. این واحدها که نقش مهمی در تولید محصولات نهایی آلومینیومی دارند، با کاهش تقاضای بازار و رکود مصرف روبهرو هستند. کارشناسان این وضعیت را ناشی از عدم وجود چشمانداز روشن در بازار مصرف و همچنین بلاتکلیفی اقتصادی در دوره پس از تنشهای نظامی میدانند.
در بخش دیگری از این گزارش، به افزایش هزینههای تولید نیز اشاره شده است. رشد قیمت انرژی در بازارهای جهانی، در کنار نوسانات نرخ ارز در بازار داخلی، موجب افزایش بهای تمامشده تولید آلومینیوم شده و این موضوع رقابتپذیری صنایع پاییندستی را کاهش داده است. در چنین شرایطی، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان داخلی وارد شده و بخشی از ظرفیت صادراتی نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
فعالان این حوزه همچنین بر این باورند که با وجود ظرفیت بالای تولید در صنایع پاییندستی آلومینیوم کشور، سهم صادراتی این بخش همچنان محدود باقی مانده است. موانعی همچون نوسانات ارزی، سیاستهای بازگشت ارز حاصل از صادرات و نبود ثبات در قیمتگذاری داخلی از جمله مهمترین چالشهای این حوزه عنوان میشود.
در مجموع، کارشناسان صنعت آلومینیوم معتقدند که شرایط فعلی این صنعت ترکیبی از فرصتها و تهدیدهاست؛ از یک سو افزایش قیمت جهانی میتواند فرصتهایی برای صادرات ایجاد کند، اما از سوی دیگر، محدودیتهای داخلی و منطقهای در زنجیره تأمین و مصرف، فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. در این میان، بازگشت ثبات به منطقه و بهبود شرایط تجارت بینالمللی میتواند نقش تعیینکنندهای در بازگشت صنعت آلومینیوم به مسیر پایدار تولید داشته باشد.
