صادرات چین با سریعترین رشد در شش ماه اخیر، فراتر از پیشبینیها عمل کرده است؛ این نشانهای از تابآوری اقتصاد پکن که در جدیدترین دور جنگ تجاری با ایالات متحده است که دست بالا را به چین میدهد.
- رشد خیرهکننده: بر اساس دادههای گمرک چین، صادرات در سپتامبر نسبت به سال گذشته ۸٫۳٪ رشد کرد و به ۳۲۸٫۶ میلیارد دلار رسید که بالاترین مجموع ماهانه در سال ۲۰۲۵ است. این نرخ بیشتر از تخمین ۶٫۶٪ اقتصاددانان بود و نشان میدهد که صادرات بیسابقه کالاها از چین هنوز متوقف نشده است؛
- جابجایی بازار: اگرچه ارسال محمولهها به ایالات متحده برای ششمین ماه متوالی با ۲۷٪ سقوط مواجه شد، اما این کاهش با رشد قوی در فروش به مناطقی مانند اتحادیه اروپا جبران شد. در مجموع صادرات به مقاصد غیرآمریکایی با ۱۴٫۸٪ رشد، سریعترین میزان از مارس ۲۰۲۳ را ثبت کرد.
میشل لام، اقتصاددان سوسیته جنرال میگوید: «تابآوری صادرات چین علیرغم تعرفههای آمریکا، مدیون تنوع بازارهای صادراتی و رقابتپذیری قوی این کشور است. این تأثیر محدود تعرفهها بر تجارت کلی، احتمالا چین را در مذاکرات تجاری ایالات متحده جسورتر کرده است.»
مزایای داخلی و خارجی گسترش صادرات چین به مقصدهای غیر از آمریکا:
- تسهیل تنش: قدرت تقاضا از بازارهایی غیر از آمریکا به این معنی است که شرکتهای چینی کمتر تحت تاثیر افزایش تعرفههای تهدیدشده توسط رئیسجمهور ترامپ قرار خواهند گرفت؛
- تقویت داخلی: افزایش فروش خارجی محرکی برای اقتصاد داخلی است که با پدیده کاهش تورم (Deflation) دستوپنجه نرم میکند و همچنان در تلاش برای برگرداندن روند نزولی در تقاضا و قیمت مسکن است.
استراتژی جایگزینی بازار شرکتهای چینی:
- شرکتها در پاسخ به تعرفههای بالاتر آمریکا، بهدنبال بازارهای جایگزین یا ارسال غیرمستقیم کالا به بزرگترین اقتصاد جهان هستند:
- صادرات به آفریقا با ۵۶٪ جهش (سریعترین رشد از فوریه ۲۰۲۱).
- صادرات به آمریکای لاتین با ۱۵٫۲٪ رشد، از کاهشهای ماههای قبل برگشت.
- صادرات به اتحادیه اروپا با بیش از ۱۴٪ رشد (بالاترین میزان در سه سال اخیر).
- صادرات به بلاک تجاری ۱۰ عضوی آسیای جنوب شرقی با تقریباً ۱۶٪ رشد.
- ویتنام، مرکز جابجایی: ویتنام با جهش نزدیک به ۲۵ درصدی واردات از چین، بهعنوان «مهمترین مرکز جابجایی کالا» شناخته میشود و این آمار نشان میدهد که جابجایی مسیرها، همچنان عامل کلیدی خنثیسازی تعرفههای آمریکا است.
تراز تجاری و آمارهای دیگر:
- واردات: واردات در سپتامبر با ۷٫۴٪ رشد (بیشتر از حد انتظار)، مجموع مازاد تجاری چین را به ۹۰٫۵ میلیارد دلار رساند که تقریباً ۱۱٪ نسبت به سپتامبر ۲۰۲۴ افزایش یافته است.
- مازاد با آمریکا: از آنجایی که چین از خرید کالاهای آمریکایی (مانند سویا) خودداری میکند، مازاد تجاری آن با ایالات متحده اندکی افزایش یافته و به حدود ۲۳ میلیارد دلار رسید.
چالشها و تنشهای ژئوپلیتیکی:
- مقامات گمرکی چین اعلام کردند که «شرایط خارجی فعلی همچنان وخیم و پیچیده است» و برای تثبیت تجارت در سهماهه چهارم، باید تلاش زیادی شود؛
- اقدامات متقابل: چین هفته گذشته کنترلهای صادراتی گستردهای را بر محصولات حاوی فلزات خاکی کمیاب اعمال کرد. ترامپ در پاسخ، لغو ملاقات برنامهریزیشده با شی جینپینگ و اعمال تعرفه ۱۰۰٪ اضافی بر کالاهای چینی را تهدید کرد.
- خطرات تعرفهای: (بلومبرگ اکونومیکس) تخمین میزند تعرفه ۱۰۰٪ آمریکا، نرخهای مؤثر بر کالاهای چینی را به حدود ۱۴۰٪ خواهد رساند که عملا به معنای توقف تجارت است.
- نقاط قوت چین: با این حال، صادرات رو به رشد چین شامل کالاهایی چون باتریهای لیتیومی، کشتیها و خودروهای برقی است که وابستگی کمتری به بازار آمریکا دارند. این موضوع میتواند مهار هرگونه اختلال تجاری بیشتر را برای پکن آسانتر کند.
